(Hand)hygiëne op basisscholen

GGD Noord- en Oost-Gelderland en GGD Twente hebben in opdracht van het IP & AMR
Zorgnetwerk Euregio-Zwolle van januari 2025 tot en met januari 2026 onderzoek gedaan
naar (hand)hygiëne op basisscholen in de regio. Doel van het project was het helpen van
basisscholen om goede (hand)hygiëne onder leerlingen te stimuleren. Hiervoor is, door
middel van interviews en observaties, in kaart gebracht wat scholen al doen op dit gebied
en waar zij behoeften aan hebben.

Waarom aandacht voor goede hygiëne?

Een basisschool is een uitstekende broedplaats voor bacteriën, virussen en schimmels. Deze ziekteverwekkers, kunnen infectieziekten veroorzaken. Ziekteverwekkers, verspreiden zich via de lucht, voedsel, voorwerpen en/of handen. Ze kunnen op deze manier gemakkelijk worden overgedragen van de ene persoon op de andere en op die manier iemand ziek maken. Handen wassen is een van de belangrijkste manieren om verspreiding van ziekteverwekkers tegen te gaan. En dat helpt om leerlingen en medewerkers gezond en fit te houden en ziekteverzuim te voorkomen.

• Vooral jonge leerlingen zijn vatbaar voor ziektes, doordat hun afweersysteem in
  ontwikkeling is. Leerlingen spelen op school veel samen, delen een toilet met hun
  klasgenootjes en eten aan dezelfde tafel. Met een goede hygiëne worden leerlingen
  minder snel ziek.
• Ziekteverwekkers verspreiden zich minder snel als de school goed wordt
  schoongemaakt en geventileerd. Voorkomen dat leerlingen en medewerkers ziek
  worden, helpt lesuitval tegen te gaan.
• In de kindertijd wordt de basis gelegd voor een levenslange persoonlijke hygiëne.
  Dit is niet alleen belangrijk voor een goede gezondheid op jonge leeftijd, maar ook
  later in het leven.

Deelname aan het onderzoek

Medewerkers van de teams Infectieziektebestrijding hebben contact gelegd met basisscholen die zijn aangedragen door Gezonde School adviseurs. Aan het onderzoek hebben 11 basisscholen deelgenomen uit de GGD-regio’s Noord- en Oost-Gelderland en Twente. Resultaten zijn mogelijk niet representatief voor alle basisscholen. Het was erg moeilijk om scholen bereid te vinden om deel te nemen aan het onderzoek. Genoemde redenen zijn bijvoorbeeld tijdgebrek of geen interesse. De meeste interviews en observaties hebben plaatsgevonden met de directeur van de school.

Resultaten uit het onderzoek

Samenvattend blijkt dat de basisscholen aandacht hebben voor (hand)hygiëne, maar dat dit geïntensiveerd kan worden om het beter bij te brengen aan de kinderen. De meeste geïnterviewden zijn bekend met het onderwerp (hand)hygiëne, met name vanwege de coronaperiode, maar zijn niet bekend met de richtlijn van het Landelijke Centrum Hygiëne en Veiligheid (LCHV). Er worden meestal geen lessen gegeven over (hand)hygiëne, maar er is wel aandacht voor het onderwerp. Met name in de onderbouw, waar kennis en opvolging van (hand)hygiëne vaak gering zijn. Kinderen worden meestal geattendeerd op het wassen van de handen na het buitenspelen, voor en na het eten, na toiletbezoek en na het handwerken. De meeste scholen leggen niet specifiek uit hoe je je handen goed wast. Sommige geïnterviewden benoemen ook het spanningsveld tussen scholen en de thuissituatie met betrekking tot de verantwoordelijkheid van het bijbrengen van (hand)hygiëne.

Meer weten?

Wil je meer weten over de knelpunten waar scholen tegenaan lopen op het gebied van (hand)hygiëne en de gegeven adviezen? Lees dan de rapportage van het project. 
Ook vind je hier Beleid en richtlijnen en middelen voor basisscholen om (hand)hygiëne aan kinderen aan te leren.